4°C ರಹಸ್ಯ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ತಂಪು ಮಾಡಿದಂತೆ ಅದು ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನೀರು ಮಾತ್ರ 4°C ಹತ್ತಿರ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ವರ್ತನೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. 4°C ವರೆಗೆ ತಂಪಾಗುವಾಗ ನೀರು ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ 4°C ಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಹೋದಾಗ ಮತ್ತೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹಿಗ್ಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ನೀರಿನ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಗುಣ.
ನೀರಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶ 4°C ಇದ್ದಾಗ ಅದರ ಸಾಂದ್ರತೆ ಗರಿಷ್ಠವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ 4°C ನೀರು ಇತರ ನೀರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರವಾಗಿದ್ದು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆರೆಯ ಮೇಲ್ಮೈಯ ನೀರು ತಣ್ಣಗಾದಾಗ ಅದು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಕೆರೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೀರು ಸುಮಾರು 4°C ತಲುಪುವವರೆಗೆ ಈ ಚಲನೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಮೇಲಿನ ನೀರು 4°C ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ತಣ್ಣಗಾಗಿ 3°C, 2°C, 1°C ಆಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅದರ ಸಾಂದ್ರತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯದೆ ಮೇಲೆಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇನ್ನಷ್ಟು ತಣ್ಣಗಾದಾಗ ಅದು ಹಿಮವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಅದ್ಭುತ ರಕ್ಷಣೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. **ಹಿಮವು ನೀರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೇಲುತ್ತದೆ.** ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಹಿಮದ ಪದರ ಕೆಳಗಿನ ನೀರಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಉಷ್ಣನಿರೋಧಕ ಹೊದಿಕೆಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಕೆರೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೀರು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಹಿಮವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಹೀಗಾಗಿ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಕೆರೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ದ್ರವ ನೀರು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿರುವ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜಲಚರಗಳು ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರು 4°C ಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ದ್ರವಗಳಂತೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕುಗ್ಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಕೆರೆಗಳು ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳವರೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಬಹುದಿತ್ತು. ಆಗ ಜಲಚರಗಳ ಬದುಕು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ದ್ರವದ ಈ “ಅಸಾಮಾನ್ಯ” ಗುಣವೇ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿರುವುದು ಎಷ್ಟು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ!
ಯೋಚಿಸಿ:
ಕೆರೆಯ ನೀರು ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಕ್ರಮೇಣ ತಣ್ಣಗಾಗುವಾಗ, 4°C ನೀರು ಏಕೆ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ? ಹಿಮ ಏಕೆ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಮುಳುಗದೆ ಮೇಲೆಯೇ ತೇಲುತ್ತದೆ?